નેચર કોમ્યુનિકેશન્સ અનુસાર, 2009 થી 2019 દરમિયાન યુ.એસ., ચીન અને ભારતે પ્રવાસન ઉત્સર્જનમાં 60 ટકા સુધીની વૃદ્ધિ કરી છે. તેઓ 2019 સુધીમાં વૈશ્વિક પ્રવાસન ઉત્સર્જનમાં 39 ટકા હિસ્સો ધરાવતા હતા.
2009 અને 2020 ની વચ્ચે 175 સરકારોના ડેટાના રિસર્ચના આધારે જાણવા મળ્યું છે કે 20 દેશો લગભગ સંપૂર્ણ વૈશ્વિક પ્રવાસન ઉત્સર્જન માટે જવાબદાર છે, તેને ડામવાનો પ્રવાસ બિનઅસરકારક સાબિત થયો છે. પ્રવાસીઓ દ્વારા વીજ વપરાશ સાથે પ્રવાસન સ્થળોની મુસાફરી માટે ઉપયોગમાં લેવાતા વિમાનો અને વાહનો દ્વારા ઉત્સર્જન ઉત્પન્ન થાય છે.
લગભગ 20 દેશો વૈશ્વિક પ્રવાસન ઉત્સર્જનના 75 ટકા પેદા કરે છે, જ્યારે 155 દેશો બાકીના 25 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે, અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે. સૌથી વધુ અને ઓછા પ્રવાસી રાષ્ટ્રો વચ્ચે હવે માથાદીઠ પ્રવાસનમાં સો ગણું અંતર છે.
2019 માં, યુ.એસ. એ પ્રવાસન કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટમાં ટોચના 20માં આગળ હતું, બંને ગંતવ્ય તરીકે અને તેના નાગરિકોની મુસાફરી દ્વારા, લગભગ 1 ગીગાટોન અથવા વૈશ્વિક ઉત્સર્જનનો 19 ટકા હિસ્સો ધરાવતું હતું. આ ફૂટપ્રિન્ટ વાર્ષિક 3.2 ટકાના દરે વધી છે. યુ.એસ. પ્રવાસન કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ પ્રતિ નિવાસી સરેરાશ 3 ટન છે, જે માથાદીઠ પ્રવાસન ઉત્સર્જનમાં વૈશ્વિક સ્તરે 12મા ક્રમે છે.
યુકે 2019 માં 128 મેગાટોન ઉત્સર્જનમાં 2.5 ટકા સાથે, ગંતવ્ય તરીકે 7મા ક્રમે છે. યુકેના રહેવાસીઓએ વ્યક્તિ દીઠ સરેરાશ 2.8 ટન ઉત્સર્જન કર્યું છે, જે વૈશ્વિક સ્તરે 15મા ક્રમે છે.
અભ્યાસ, યુએન દ્વારા માન્ય "ટકાઉ પ્રવાસનનું માપન" માળખા અને પ્રવાસન ખર્ચ અને રાષ્ટ્રીય ખાતામાંથી ઉત્સર્જનની તીવ્રતા પરના ડેટાનો ઉપયોગ કરીને, યુએન એન્વાયર્નમેન્ટ પ્રોગ્રામની ચેતવણીને ટાંકે છે: વૈશ્વિક ઉત્સર્જન 2030 સુધીમાં 42 ટકા અને 2035 સુધીમાં 57 ટકા ઘટવું જોઈએ. એમ પેરિસ કરારનું 1.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વોર્મિંગ ઘટાડવાનું લક્ષ્ય છે.
જો કે, વૈશ્વિક પ્રવાસન ઉત્સર્જન વૈશ્વિક અર્થતંત્ર કરતાં બમણા દરે વધી રહ્યું છે, તેમ અહેવાલમાં જણાવાયું છે. 2009 અને 2019 ની વચ્ચે, ઉત્સર્જન 40 ટકા વધીને 2009 માં 3.7 ગીગાટોન અથવા વૈશ્વિક ઉત્સર્જનના 7.3 ટકાથી વધીને 5.2 ગીગાટોન અથવા 2019 માં વૈશ્વિક ઉત્સર્જનના 8.8 ટકા થયું.
2009 થી 2019 દરમિયાન પ્રવાસન-સંબંધિત ઉત્સર્જન વાર્ષિક વૈશ્વિક આર્થિક વૃદ્ધિ 1.5 ટકાની સરખામણીએ 3.5 ટકાના વાર્ષિક દરે વધ્યું હતું. જો આ વલણ ચાલુ રહેશે તો આગામી 20 વર્ષમાં વૈશ્વિક પ્રવાસન ઉત્સર્જન બમણું થઈ જશે. પર્યટન પર ખર્ચવામાં આવતા દરેક ડોલરની કાર્બન તીવ્રતા વૈશ્વિક અર્થતંત્રની સરેરાશ કરતાં 30 ટકા વધુ છે અને સેવા ક્ષેત્ર કરતાં ચાર ગણી વધારે છે.
વધતા ઉત્સર્જનનું મુખ્ય કારણ પર્યટનની માંગમાં વધારો છે. વિસ્તરતી કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ મુખ્યત્વે ઉડ્ડયનથી 21 ટકા, પેટ્રોલ અને ડીઝલથી ચાલતા વાહનો 17 ટકા અને વીજ પુરવઠા જેવી ઉપયોગિતાઓ 16 ટકા છે. ટેક્નોલોજીથી ધીમી કાર્યક્ષમતાના લાભો માંગમાં વૃદ્ધિને વટાવી ગયા છે.
પ્રત્યક્ષ પ્રવાસન ઉત્સર્જનમાં ઉડ્ડયનનો હિસ્સો અડધો છે, જે તેને વૈશ્વિક પર્યટનની એચિલીસ હીલ બનાવે છે. દાયકાઓનાં વચનો છતાં, નવી ટેકનોલોજી દ્વારા વૈશ્વિક હવાઈ પરિવહન પ્રણાલીને ડીકાર્બોનાઇઝ કરવાનું અશક્ય સાબિત થયું છે.
સંશોધન દર્શાવે છે કે પ્રવાસન માંગમાં વૃદ્ધિ, ટેક્નોલોજી કાર્યક્ષમતા લાભોની નિષ્ફળતા સાથે, પ્રવાસન કાર્બન ઉત્સર્જનને ઘટાડવામાં નોંધપાત્ર અવરોધો બનાવે છે. આ હોવા છતાં, અભ્યાસમાં વૈશ્વિક પ્રવાસન ઉત્સર્જનને સ્થિર કરવા અને ઘટાડવાના ચાર રસ્તાઓ ઓળખવામાં આવ્યા છે:
- હોટસ્પોટ્સને ઓળખવા માટે પ્રવાસન કાર્બન ઉત્સર્જનને માપો: સંશોધન ઉડ્ડયન, ઉર્જા પુરવઠો અને વાહનોના ઉપયોગ સહિતના ઉચ્ચ ઉત્સર્જન પેટા ક્ષેત્રોને પ્રકાશિત કરે છે, જેણે 2050 સુધીમાં વાર્ષિક 10 ટકા ઉત્સર્જન ઘટાડવું જોઈએ.
- અતિશય પ્રવાસન વિકાસ ટાળો અને ટકાઉ વૃદ્ધિ થ્રેશોલ્ડ સેટ કરો: રાષ્ટ્રીય ડીકાર્બોનાઇઝેશન વ્યૂહરચનાઓએ ટકાઉ વૃદ્ધિ લક્ષ્યો સ્થાપિત કરવા અને અમલમાં મૂકવા જોઈએ, ખાસ કરીને 20 સૌથી વધુ ઉત્સર્જન કરનારા પ્રવાસન સ્થળોમાં તેને વહેલામાં વહેલી તકે લાગુ કરવા જોઈએ.
- ઘરેલું અને ટૂંકા અંતરના બજારો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો અને લાંબા અંતરની મુસાફરીને નિરાશ કરો: હવાઈ મુસાફરીની માંગનું સંચાલન કરવું એ મુખ્ય છે, નિર્ણાયક પ્રથમ પગલા તરીકે લાંબા અંતરની મુસાફરીને મર્યાદિત કરવાના નિયમો સાથે તેને લાગુ પાડવું જોઈએ.
- કાર્બન ઉત્સર્જનના સામાજિક ખર્ચમાં પરિબળ દ્વારા અસમાનતાને સંબોધિત કરો: લાંબા અંતરની હવાઈ મુસાફરી વૃદ્ધિને નિયંત્રિત કરવાથી વૈશ્વિક અસમાનતાને સંબોધિત કરીને, પ્રવાસન માટે વધુ સામાજિક રીતે સમાન અભિગમને સમર્થન મળે છે.
યુએન ટુરિઝમે અભ્યાસને સમર્થન આપ્યું હતું અને સ્વીકાર્યું હતું કે હવે વૈશ્વિક ઉત્સર્જનમાં પ્રવાસનનો હિસ્સો 8.8 ટકા છે. પ્રથમ વખત, આ વર્ષની COP29, ક્લાઈમેટ ચેન્જ પર યુએન ફ્રેમવર્ક કન્વેન્શનના પક્ષકારોની 29મી વાર્ષિક કોન્ફરન્સમાં પ્રવાસનનો સમાવેશ થાય છે.
તાજેતરના યુએન ટુરિઝમ રિપોર્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે 2024ના પ્રથમ નવ મહિનામાં 1.1 બિલિયન પ્રવાસીઓ સાથે 2019માં આંતરરાષ્ટ્રીય પર્યટન પ્રી-પેન્ડેમિક સ્તરના 98 ટકા સુધી પહોંચી ગયું છે. અમેરિકાએ રોગચાળાના આગમન પૂર્વે 97 ટકાની સ્થિતિ પુનઃપ્રાપ્ત કરી લીધી છે.
